Tay ci àdduna bi, nit ñi dañu gëna bàyyi seen xel ci wérgi-yaram ak nekk nit ku baax. Ndax ndoxu lotus bu àll la bu bawoo ci naturel, ñu ngi gëna bëgg ko. Ndoxu lotus bu àll du naan buñ defaree nit; lu moy loolu, naan guñ defaree reeni lotus, jiwwu lotus, wala xobi lotus, ñu gëdd ko wala ñu togg ko. Dafa bari ferñeent, cafka gu neex ak njariñ ci wérgi-yaram.
Ndoxu lotus bu àll bi dañu koy gëna defaree reeni lotus wala garabi lotus yuñ bay ci tooli lotus yi. Garab yooyu dañuy jebbi ci ndox mu amul polusioŋ, ndax dañuy xëcci ay mineroo ak ay lëndëm yu bari. Loolu mooy tax ndox mi gëna am doole ndoxu reeni lotus bi ñuy faral di def. Amna cafka gu neex, xawa saf tuuti ak xetu lotus bu woyof. Mën nañu ko lekk wala ñu boole ci yeneen yu melni lem, limoŋ, wala mente ngir yokk cafka gi.
Buñu sukkandikoo ci wàllu dundu, ndoxu lotus bu àll barina fibre, vitamine C, potassium, fer, ak yeneen antioxydant. Mucin bi nekk ci reeni lotus dafay jàppale reesal bi ba noppi gëna wéral mbàq yi; jiwwu lotus yi, bari ay ferñent B, mën nañu féexal xel, jàppale nelaw, wàññi tiitaange; ak alkaloid yi ci xobi lotus yi (lu melni nuciferine) dañuy dindi tàngoor wi, wàññi tàngooru ete bi, wàññi lipid yi ci deret ji, ba noppi wàññi yaram. Kon ndoxu lotus bu àll bi baaxul rek ci naan bis bu nekk waaye itam lu baax la ci wàllu wérgi-yaram ngir wàcce tàngooru ete bi ak ngir raxas wowaayu hiver bi.
Ndoxu lotus bu àll amna solo itam ci wàllu paj. Pajum cosaan yu waa Chine dañu gëm ni lotus, ak limu saf suukër te woyof, mën na dindi tàngoor wi, seddal deret ji, dëgëral deret ji ak biir bi, ba noppi féexal metit wi ci boli yi, jafe-jafe reesal, ak mar bi tàngoor wi ci biir mëna jur. Gëstu yu bees yi dañu wane ni polyphenol yi ci ndoxu lotus àll yi dañuy ray inflamasioŋ ak ay antioxydant. Soo ko naan lu yàgg te baña yàqu, loolu mën na wàññi risku feebar bu kronik.
Waaye, ginaaw dëkkuwaayu garabi lotus yu àll yi, dajale ak togg ndoxu lotus bu àll bi dafa wara set te wóor ngir moytu ñu wàlle ko. Konsomatër yi dañu wara njëkka jënd ndoxu lotus bu àll biñ defaree ci chaine yu wóor te moytu jënd fuñu xamul fuñu bawoo. Ci gàttal, ndoxu lotus bu àll bi kado la bu nature bi jox nit ñi ci wàllu wérgi-yaram. Du yam ci xam-xamu cosaan ak aada, waaye mingi méngoo ak li nit ñi bëgg ci jamono jii, ñu am dundu gu baax, dundu gu baax ak wér. Sooy naan ndoxu lotus bu àll ci anam wu yam, dinga mëna am cafkaam gu amul fenn, boole ci am dundu gu neex, moo tax mu nekk tànneef bu baax ci dundu gu sell.
